From ‘Aid to Trade’ agenda in Kenya: an embassy perspective (in Dutch)

This blog was published on the Ministry of Foreign Affairs website for entrepreneurs in developing countries (www.ondernemeninontwikkelingslanden.nl) on July 28, 2015 and written by First Secretary Robert van der Hum of the Netherlands embassy in Nairobi, Kenya.

Almost summer vacation, almost a year that I have lived – with family – and worked in Kenya. A beautiful country to live in, also exciting and adventurous. And certainly very dynamic to work in Kenya: the developments occur rapidly and there is so much to do! A good moment to look back on a first year of working on the ‘Aid to Trade’ agenda, at the economic department of the embassy in Nairobi. -Remainder of article in Dutch-

Natuurlijk was het kader voor mijn werk hier al mooi geschetst door minister Ploumen, in de beleidsbrief ‘Wat de Wereld verdient’. Haar keuze voor een aantal ‘transitielanden’ – waaronder Kenia – en daarmee de geleidelijke afbouw van de decentrale hulp programma’s in deze landen was al gemaakt. Kort nadat ik op de ambassade begon, augustus ‘14, verklaarde Kenia zichzelf dan ook officieel een middeninkomensland. Met de ‘rebasing’ van de economie steeg het GDP met 25.3% en nam het per capita inkomen in één klap toe van 994 USD naar 1,256 USD!

Ik moet zeggen dat in een land waar een arbeider op de bloemen boerderijen in Naivasha zo’n 70 Euro per maand verdient – en die heeft dan tenminste nog werk – en met de armoede vooral op straat en in sloppenwijken als Kibera of Dandora, het soms lastig is Kenia al als een middeninkomensland te zien.

Maar die ontwikkelingen zijn er natuurlijk wel: relatief een hoge economische groei, een opkomende middenklasse en toename van buitenlandse investeringen. Kenia heeft een aantal fundamentele, gunstige voorwaarden voor economische groei: het land heeft altijd het ‘vrije markt’ denken omarmd (in tegenstelling tot buurlanden als Tanzania, Ethiopië en Oeganda), en het land heeft mede daardoor een ondernemende, hard werkende bevolking, bovendien nog redelijk goed opgeleid en Engelstalig. Tenslotte vormt Kenia een (natuurlijke) hub voor heel Oost Afrika. De haven van Mombasa, het vliegveld van Nairobi en de vele regionale hoofdkantoren. Dé plek voor ‘Doing business in (east) Africa!’

Klinkt allemaal goed, maar Kenia is, zoals vrijwel alle Afrikaanse landen, een land van tegenstellingen. Natuurlijk is er sprake van corruptie, op alle niveaus; zo zijn er sociaal/politieke spanningen en een ongelijke verdeling van welvaart, om maar een paar minpunten te noemen. Criminaliteit en terreur dreiging dragen de laatste tijd ook niet echt bij aan het investeringsklimaat.

Toch zien we als ambassade zeker goede kansen voor de ‘van Hulp naar Handel’ agenda. Binnen onze economische afdeling leggen collega’s Melle Leenstra en Noeke Ruiter binnen hun Voedselzekerheids- en Water programma’s (de OS speerpunten) meer en meer nadruk op ‘Handel’: bij programmering wordt gekeken naar deelname van Nederlandse bedrijven en inbreng van Nederlandse kennis en expertise. Landbouwraad Bert Rikken neemt van oudsher ook de handelskant mee van brede agri- business relatie tussen Nederland en Kenia.

Ik ‘doe’ binnen de ambassade vooral het Trade & Investment gedeelte. Dienstverlening aan het Nederlandse bedrijfsleven (meer vraag gestuurd) en inzet van onze instrumenten. En, meer vanuit de ‘van Hulp naar Handel’ agenda, het verbreden van de economische betrekkingen tussen Nederland en Kenia.

Voor het meer vraag gestuurde deel zetten we onze marktkennis in en komt heel duidelijk onze netwerkfunctie naar voren. Te denken valt aan het verbinden van Nederlandse bedrijven met elkaar, het doorverwijzen naar goede lokale partners en bedrijven helpen met vragen met betrekking tot de Keniaanse overheid. Hierbij kunnen we ook de handels bevorderende instrumenten, vooral via de Website van RVO inzetten. De laatste tijd ligt de nadruk vooral op 2 relatief nieuwe instrumenten: het Dutch Good Growth Fund (DGGF) en DRIVE. Voor DGGF is veel belangstelling, alleen blijkt het in de praktijk nog wel eens lastig om aan de voorwaarden te voldoen. Zeker een taak voor de ambassade om te ‘brokeren’ bij het vinden van goede matches. Ook voor DRIVE – eindelijk open, als ‘opvolger’ van ORET/ORIO – is veel belangstelling: eerste gesprekken met het bedrijfsleven vinden al plaats.

Daarnaast dus onze doelstelling om de economische betrekkingen met Kenia te verbreden. We hebben een aantal marktstudies laten uitvoeren en deze in Nederland gepresenteerd aan het Nederlandse bedrijfsleven. Later dit jaar volgen nog een aantal marktstudies: hou vooral de Website van de ambassade Nairobi in de gaten.

Uit de marktstudies volgen kansen. Met het bedrijfsleven maken we een strategische planning om de bedrijven zo goed mogelijk te positioneren. Andere initiatieven zijn het opzetten van een Netherlands Business network, nu met zo’n 250 leden. De Netherlands African Business Council (NABC) en het Netherlands Water Partnership (NWP) zetten samen, met steun van de ambassade, een Netherlands Business Hub op, met betaalde dienstverlening aan Nederlands en Keniaans bedrijfsleven. In Kenia liggen dus prima kansen om het Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingsbeleid te realiseren, zoals ook geschetst in de reeks geschreven blogs door de medewerkers van de Directie Duurzame Economische Ontwikkeling op deze website.[1]

Planmatig zit het dus best wel goed in elkaar, maar bij dit laatste lopen we toch wel tegen de nodige uitdagingen aan. Ja, er zijn veel kansen, maar daar waar de overheid hier nodig is wordt het lastig. Werkvergunningen, teruggave BTW, douane afhandeling in Mombasa: typisch gevallen waar de overheid het soms lastig maakt voor (startende) ondernemers op de Keniaanse markt. Een andere uitdaging is en blijft om in bepaalde sectoren echte businesscases te ontwikkelen. In een aantal gevallen zien we dat Nederlandse bedrijven soms een heel eind komen, maar dat dan een donororganisatie er mee vandoor gaat. Vooral overheden hier zijn natuurlijk nog best wel ‘donor’ georiënteerd.

Een andere uitdaging is het toegang verlenen tot financiering. Met marktrentes tot boven de 20% is het duidelijk dat naar alternatieven moet worden gezocht. Gelukkig ‘zweeft’ er relatief veel geld boven de markt: allerlei investeringsfondsen, met ieder hun eigen doelstellingen en ‘sweet spots’. Allemaal op zoek naar ‘fast growing’ MKB’ers. Met de uitvoerder van DGGF, Triple Jump (het DGGF spoor voor lokale MKB’ers), hebben we een expert seminar georganiseerd om wat meer duidelijkheid over deze markt te krijgen. Daarnaast hebben collega’s Melle Leenstra (voedselzekerheid) en Noeke Ruiter (water) ‘toegang tot financiering’ programma’s opgezet.

En dan zetten we ons als ambassade natuurlijk in voor een ‘enabling environment’. O.a. met de Wereldbank/IFC zetten we in op verbetering van een aantal ‘Doing Business Indicatoren’, met ‘Transparancy International’ o.a. op anti-corruptie en via Trade Mark East Africa vooral op het terugdringen van de transportkosten binnen de East African Community – en het verbeteren van de onderlinge handel. Daarnaast geven we (via Nuffic) zo’n 100 beurzen per jaar voor studie in Nederland, en is er een levendig Alumni netwerk.

Ten slotte hebben we, samen met MVO Nederland, het ‘Knowledge Center for Sustainable and Inclusive Business Kenya’ opgezet. Hier delen we vooral best practices, met zowel Nederlandse als Keniaanse MKB’ers.

Ik ben na een jaartje ‘van Hulp naar Handel’ in Kenia niet pessimistisch. Ik zie veel kansen en behoorlijke groei hier in Kenia en zeker soms wel gelijkenissen van een middeninkomensland. Maar een lange adem is nodig. En uiteindelijk het besef dat dit land, deze regio, het vooral zelf zal moeten doen, en de problemen waar het voor staat zoveel mogelijk zelf zal moeten oplossen. De veerkracht, het optimisme, de ondernemingszin en het incasseringsvermogen van de Kenianen zelf geven mij in ieder geval wel hoop voor de toekomst!

Robert van der Hum

[i] Lees bijvoorbeeld de blogs ‘Het Dutch Good Growth Fund: financieren voor ontwikkeling’ en ‘Handelsfacilitatie en regionale samenwerking in Oost-Afrika’.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s